Har du kasta ut jula alt?

Gamle tradisjonar: Jula varer til trettandedagen

I eldre norsk tradisjon var jula ei lang høgtid. Ho starta med julekvelden 24. desember og varte heilt til trettandedagen, 6. januar. Denne dagen markerer openberringa, då dei vise menn kom fram til Jesusbarnet, og vart rekna som avslutninga på julehøgtida i kyrkjeleg samanheng. I mange heimar var det vanleg å la juletre, pynt og lys stå til denne dagen. Nokre stader vart det til og med halde eigne «trettandagslag», der jula vart feira ein siste gong før kvardagen tok over for alvor.

I folketrua fanst det òg åtvaringar mot å vere for sein. Å ha jula framme for lenge kunne bringe ulykke, og nokre meinte det var direkte respektlaust å blande julepynt og kvardagsliv for lenge. Samstundes vart det sett på som dårleg skikk å rydde bort jula for tidleg – då kunne ein risikere å jage julefreden ut av huset.

20. dag jul 

20. dag jul, 13. januar, har tradisjonelt markert den endelege avslutninga på juletida mange stader. Då skulle julepynt og juletre ryddast bort – ein bar jula ut, som det ofte heiter. Andre stader har ein brukt uttrykket å jage jula ut. Dagen vart tidlegare kalla St. Knut, og det gav opphav til det velkjende ordtaket: «Tjuande dag Knut, jagar jula ut!»

Denne dagen sette eit tydeleg punktum for julefeiringa i folkeleg tradisjon, og markerte overgangen frå høgtid til kvardag.

Moderne tankar

I dag er det færre som let seg styre av faste datoar. Mange ryddar ut jula allereie rett over nyttår, ofte når kvardagen med jobb, skule og barnehage startar opp att. For nokon kjennest det godt å starte det nye året reint og ryddig – både fysisk og mentalt.

Andre vel å la jula vare litt lenger, nettopp for å halde på lys, varme og ro i ein mørk vintermånad. Her handlar det mindre om tradisjon og meir om trivsel.

Så – kva er rett?

Det enkle svaret er: Det finst ingen fasit. Vil du følgje tradisjonen, er trettandedagen eit godt og historisk forankra val. Vil du vere ekstra tru mot gammal skikk, kan du vente til 20.dag .

Uansett tidspunkt kan julepynten ryddast bort med takksemd for det som har vore – og med blikket vend mot lysare dagar som kjem.